Archiwum Sąsiedzkie, które tworzymy na Grunwaldzie to w naszym założeniu żywy i zmieniający się format, który rozwija się razem z osiedlem i lokalną społecznością. Digitalizacja materiałów i ich opracowanie nie jest dla nas celem samym w sobie – oprócz pracy archiwalnej ważna jest dla nas animacja, spotkania i budowanie przystępnej wiedzy o historii i codziennym życiu naszego osiedla. Działania artystyczne i animacyjne są dla nas naturalnym uzupełnieniem pracy prowadzonej w ramach archiwum i pozwalają budować realne zaangażowanie naszych sąsiadów i sąsiadek w tworzenie szerokiej i zróżnicowanej opowieści o Placu Grunwaldzkim. Jednym z narzędzi pracy, które testujemy w tym roku jest praca w kolektywie artystycznym i dziś o tym właśnie chcemy Wam opowiedzieć.
Projekt „Plac Grunwaldzki: archiwum życia codziennego”, który realizujemy w ramach programu KPO dla kultury, jest kolejnym krokiem w rozwijaniu Archiwum. Pracując nad tym pomysłem zadaliśmy sobie pytanie: co możemy zrobić, aby działania związane z tożsamością osiedla zyskały nową, współczesną formę i umożliwiały twórcze współdziałanie osobom artystycznym, które na co dzień nie są bezpośrednio związane z Placem Grunwaldzkim? W poprzednim sezonie udało nam się wydać zin poświęcony lotnisku na Kaiserstrasse – niewielką publikację, w której w swobodny sposób połączyliśmy obrazy, teksty i inne formy, by opowiedzieć o legendarnym lotnisku wojskowym. Format zina bardzo nam się spodobał, bo powstaje poza sztywnymi zasadami wydawniczymi, bez wcześniej narzuconych schematów i jest otwarty na różne, często nowatorskie formy.
Więcej o powołanej przez nas grupie roboczej przeczytacie tutaj: Archiwum życia codziennego – grupa robocza.
Od samego początku założyliśmy, że praca nad tym wydawnictwem to eksperyment i to zaproszone przez nas osoby artystyczne wyznaczają nam kierunek, w którym podążamy w procesie twórczym. Finalny efekt ma być zaskoczeniem dla wszystkich – naszych sąsiadów i sąsiadek, zespołu fundacji, opiekunek merytorycznych i artystek/artystów zaproszonych do współpracy.
Siłą pracy w kolektywie artystycznym jest interdyscyplinarność, czyli spotkanie różnych sposobów opowiadania o codziennym życiu na osiedlu oraz równorzędność narracji. Fotografia, grafika cyfrowa, poezja czy komiks są tu nośnikiem osobistych obserwacji i historii artystów i artystek tworzących grupę roboczą. Prace, które powstały w ramach projektu mogą funkcjonować jako samodzielne dzieła, ale zestawione razem wzajemnie się wzmacniają i uzupełniają, tworząc wielogłosową opowieść o codzienności Placu Grunwaldzkiego.
Zin, który już w lutym 2026 roku oddamy w Wasze ręce, jest zestawieniem prac osób artystycznych i ich autorską interpretacją codziennego życia na Grunwaldzie. Nie traktujemy go jako jedynego ani właściwego sposobu opowiadania o osiedlu, lecz jako jedną z możliwych perspektyw. Od początku wiedzieliśmy, że taki format projektu wiąże się z ryzykiem – część sąsiadów i sąsiadek może odnaleźć w tych pracach własne doświadczenia, emocje i wspomnienia, a innym ten sposób opowieści może być obcy lub po prostu się nie spodobać. I to jest w porządku. Najważniejsze jest dla nas to, aby to wydawnictwo i towarzyszące mu działania stały się punktem wyjścia do rozmów i refleksji nad tym, jak widzimy nasze osiedle, jak je pamiętamy i jak chcemy o nim opowiadać dalej.
Przedsięwzięcie współfinansowane przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (NextGenerationEU) w ramach Krajowego Planu Odbudowy. #KPOdlaKultury